Sáng ngày 08/10/2026, Diễn đàn Thuế – Hải quan 2026 với chủ đề “Ngành Thuế và ngành Hải quan đồng hành cùng doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số” đã diễn ra tại Hà Nội. Dưới đây là tổng hợp những điểm mới về thuế và thủ tục hải quan mà doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần nắm.
Thông tin chung về Diễn đàn
- Thời gian: 8h00 – 11h30, thứ Năm ngày 08/10/2026.
- Địa điểm: Trung tâm Hội nghị Quốc tế, số 35 Hùng Vương, Ba Đình, TP. Hà Nội.
- Đơn vị tổ chức: Tạp chí Kinh tế – Tài chính (Bộ Tài chính) chủ trì, phối hợp cùng Cục Thuế và Cục Hải quan.
Thành phần tham dự và diễn giả chính
- Ông Trần Quốc Phương – Thứ trưởng Bộ Tài chính (chỉ đạo Diễn đàn).
- Ông Phạm Thu Phong – Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế – Tài chính (phát biểu khai mạc).
- Ông Mai Sơn – Phó Cục trưởng Cục Thuế.
- Ông Trần Đức Hùng – Phó Cục trưởng Cục Hải quan.
- Ông Đậu Anh Tuấn – Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).
- Luật sư Nguyễn Văn Được – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Kế toán Thuế Trọng Tín, Ủy viên Thường trực Hội Tư vấn thuế Việt Nam (VTCA).
- Ông Trần Quốc Định – Phó Trưởng ban Thường trực Ban Đổi mới và Chiến lược Hải quan, Cục Hải quan.
- Bà Trần Thị Xuân – Ban Công nghệ, Chuyển đổi số và Tự động hóa, Cục Thuế.
- Điều phối hai phiên đối thoại: Bà Vũ Thị Ánh Hồng – Phó Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế – Tài chính.
Cùng gần 300 đại biểu là lãnh đạo các đơn vị chuyên môn, Thuế và Hải quan các khu vực, đại diện các hiệp hội, doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI.
Hiển Hưng Logistics tham dự trực tiếp nhằm nắm bắt kịp thời các định hướng cải cách thể chế, quy trình nghiệp vụ điện tử và chính sách ưu đãi tài khóa mới nhất, qua đó chủ động tư vấn và hỗ trợ tối ưu thủ tục thông quan cho khách hàng xuất nhập khẩu.
Tóm tắt nhanh: Các chính sách trọng tâm
- Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan: Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026 với 94,6% đại biểu tán thành, tạo hành lang pháp lý cho hải quan số và rút ngắn thời hạn kiểm tra sau thông quan.
- Thí điểm thông quan tập trung: Triển khai từ 01/6/2026 tại Chi cục Hải quan khu vực III (Hải Phòng), rút ngắn 12–14% thời gian thông quan mỗi lô hàng.
- Cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh Việt Nam – Trung Quốc: Hoàn thiện khung pháp lý và thỏa thuận chia sẻ dữ liệu tờ khai tại các tuyến biên giới Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai.
- Nghị quyết 43/2026/QH16: Giảm 30% thuế TNDN và thuế TNCN từ kinh doanh cho đơn vị có doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm, kỳ tính thuế 2026–2027.
Điểm mới trong lĩnh vực Hải quan
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan
- Nội dung sửa đổi cốt lõi: Đơn giản hóa hồ sơ hải quan trên môi trường số; tăng thời hạn lưu giữ hàng hóa tại kho ngoại quan và bỏ thủ tục xin gia hạn; bổ sung quy định quản lý tuân thủ, kiểm tra, giám sát hàng hóa XNK qua thương mại điện tử; phân cấp cho Bộ trưởng Bộ Tài chính; rút ngắn thời hạn kiểm tra sau thông quan xuống tối đa 20 ngày.
- Ý nghĩa: Là cơ sở pháp lý để tái thiết kế quy trình nghiệp vụ cho Hệ thống Hải quan số, dự kiến vận hành chính thức từ tháng 12/2028.
Cắt giảm 55,2% điều kiện kinh doanh kho bãi, địa điểm
- Rà soát 29 điều kiện kinh doanh thuộc 02 ngành nghề do Hải quan quản lý (kho ngoại quan, địa điểm thu gom hàng lẻ; địa điểm làm thủ tục, tập kết, kiểm tra, giám sát hải quan), đề xuất bãi bỏ 16/29 điều kiện (55,2%).
- Trong 165 thủ tục hành chính về giám sát quản lý hải quan: bãi bỏ 35, đơn giản hóa 40, còn lại 129 thủ tục.
Mô hình thông quan tập trung
- Thí điểm từ 01/6/2026 tại Chi cục Hải quan khu vực III (Hải Phòng), hồ sơ tiếp nhận tập trung qua một đầu mối (Đội Thông quan); quy trình xuôi chiều, phi giấy tờ, không tiếp xúc trực tiếp.
- Kết quả: thời gian thông quan mỗi lô hàng giảm 12% so với tháng 5/2026 và giảm 14% so với bình quân Quý I/2026.
Cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh Việt Nam – Trung Quốc
- Hoàn thiện dự thảo Thông tư về kiểm tra, giám sát, quản lý hải quan đối với hàng hóa, phương tiện trong khu vực cửa khẩu thông minh, ban hành song song Nghị định thay thế Nghị định 85/2019/NĐ-CP.
- Sau Hiệp định hợp tác hải quan Việt Nam – Trung Quốc ngày 15/4/2026: giai đoạn đầu trao đổi dữ liệu tờ khai qua doanh nghiệp logistics, tiến tới kết nối qua Cổng thông tin một cửa quốc gia hai nước.
Số hóa chứng từ và Chatbot AI
- Hệ thống tiếp nhận và tự động đối chiếu 44 loại chứng từ điện tử, cho phép khai dạng chỉ tiêu thông tin với sự hỗ trợ của AI.
- Chatbot AI tư vấn chính sách, mã HS, kiểm tra chuyên ngành: xử lý 53.601 câu hỏi qua 14.441 lượt hội thoại trong 3 tháng thử nghiệm, tỷ lệ phản hồi thành công 99,78%, thời gian phản hồi 3–4 giây.
Tốc độ thông quan bình quân
- Hàng xuất khẩu: từ 4 giờ 14 phút xuống 2 giờ 11 phút.
- Hàng nhập khẩu: từ 40 giờ 49 phút xuống 35 giờ 57 phút.
- Luồng Xanh thông quan tự động chỉ 1–3 giây; tỷ lệ Luồng Vàng giảm 2,72%, Luồng Đỏ giảm 0,40%. Nộp thuế điện tử 24/7 chiếm khoảng 98% tổng số thu của Hải quan.
Điểm mới trong lĩnh vực Thuế
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15
Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, đi kèm 06 Nghị định và 10 Thông tư hướng dẫn; hệ thống pháp luật thuế mới có hiệu lực từ 01/7/2026, hướng tới quản lý thuế số, phân loại rủi ro và thúc đẩy tuân thủ tự nguyện.
Nghị quyết số 43/2026/QH16 (ngày 24/8/2026)
- Giảm 30% thuế TNDN phải nộp cho doanh nghiệp, tổ chức và 30% thuế TNCN từ kinh doanh của cá nhân cư trú có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng.
- Áp dụng kỳ tính thuế 2026 và 2027; dự kiến giảm thu khoảng 3.191 tỷ đồng năm 2026 và 3.510 tỷ đồng năm 2027. Bộ Tài chính đang trình Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn.
Kéo dài các gói hỗ trợ tài khóa
- Giảm 2% thuế GTGT với hàng hóa, dịch vụ chịu thuế suất 10% đến hết 31/12/2026.
- Duy trì giảm 46 khoản phí, lệ phí đến hết năm 2026; giảm thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu, góp phần giảm chi phí vận tải, logistics; gia hạn nộp thuế GTGT, TNDN, TNCN và tiền thuê đất năm 2026.
Chuyển đổi số thủ tục thuế
- Cắt giảm 53% thủ tục hành chính và hơn 54% chi phí tuân thủ.
- 100% dịch vụ công trực tuyến đủ điều kiện tích hợp Cổng Dịch vụ công quốc gia; giải quyết thủ tục không phụ thuộc địa giới hành chính.
- eTax Mobile tích hợp VNeID đạt hơn 16 triệu lượt tải; hệ thống hóa đơn điện tử đã xử lý khoảng 29 tỷ hóa đơn, trong đó 8,5 tỷ hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền.
Thay đổi phương thức quản lý
Cả hai ngành Thuế và Hải quan đang chuyển dịch chiến lược trong tư duy quản lý:
- Từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”: giảm kiểm tra trong quá trình làm thủ tục, chuyển trọng tâm sang kiểm tra sau thông quan dựa trên quản lý rủi ro.
- Quản trị dựa trên dữ liệu lớn và AI: dữ liệu tờ khai, hóa đơn điện tử, giao dịch ngân hàng được liên thông giữa Thuế – Hải quan – Kho bạc – Ngân hàng.
- Từ quản lý theo chu kỳ báo cáo sang theo sự kiện kinh tế thực tế: phát hiện sớm gian lận, đồng thời hỗ trợ điền sẵn tờ khai và cảnh báo sớm sai sót cho doanh nghiệp tuân thủ tốt.
Doanh nghiệp được gì, cần lưu ý gì?
Thuận lợi
- Tiết kiệm thời gian và chi phí: rút ngắn thời gian thông quan; giảm chi phí in ấn hồ sơ, lưu kho, lưu bãi.
- Thủ tục linh hoạt 24/7: nộp thuế, khai báo trực tuyến, không phụ thuộc giờ hành chính hay địa giới.
- Tối ưu dòng tiền: hưởng lợi từ giảm 30% thuế TNDN, giảm 2% GTGT, giảm phí, lệ phí và gia hạn nộp thuế.
- Phòng ngừa rủi ro: hệ thống và Chatbot AI hỗ trợ phát hiện sớm sai lệch chứng từ, mã HS, quy định chuyên ngành.
Khó khăn và điểm cần lưu ý
- Áp lực đồng bộ hạ tầng số: doanh nghiệp cần chuẩn hóa phần mềm kế toán, kho vận để liên thông dữ liệu.
- Không đồng đều giữa các địa phương: hạ tầng một số cửa khẩu thông minh chưa hoàn thiện đồng bộ.
- Cách hiểu quy định chưa thống nhất: việc áp dụng chính sách, phân loại mã HS, trị giá giữa các đơn vị đôi khi chưa đồng nhất.
- Rủi ro hậu kiểm tăng: kiểm tra sau thông quan sẽ soi kỹ định mức gia công, sản xuất xuất khẩu và chứng từ thanh toán; doanh nghiệp cần lưu trữ hồ sơ khoa học, minh bạch.
Hỏi đáp tại Diễn đàn
Về mô hình thông quan tập trung
Hỏi: Doanh nghiệp có trụ sở ngoài Hải Phòng khi mở tờ khai tại Chi cục Hải quan khu vực III có được tham gia mô hình thông quan tập trung không, và có lo ngại dồn ứ hồ sơ tại Đội Thông quan không?
Trả lời (Đại diện Cục Hải quan): Mô hình áp dụng cho tất cả tờ khai đăng ký tại Chi cục, không phân biệt nơi đặt trụ sở doanh nghiệp. Quy trình tiếp nhận, phân bổ hồ sơ được điện tử hóa tự động nên giảm thời gian xử lý 12–14%, không xảy ra ách tắc cục bộ. Cục Hải quan đang chuẩn bị lộ trình mở rộng ra các đơn vị khác.
Về chính sách giảm 30% thuế TNDN
Hỏi: Doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng sẽ tạm nộp thuế TNDN các quý cuối năm 2026 thế nào khi Nghị định hướng dẫn chưa ban hành?
Trả lời (Đại diện Cục Thuế / Bộ Tài chính): Bộ Tài chính đang trình Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn trong tháng 10/2026. Doanh nghiệp tự ước tính doanh thu năm 2026; nếu dự kiến không vượt 10 tỷ đồng thì chủ động xác định số tạm nộp Quý III và Quý IV/2026 theo mức đã giảm 30%, quyết toán cuối năm thực hiện theo Nghị định chính thức.
Về hạ tầng cửa khẩu thông minh Việt Nam – Trung Quốc
Hỏi: Khi triển khai cửa khẩu thông minh tại Lạng Sơn và Quảng Ninh, doanh nghiệp vận tải, logistics có bắt buộc đầu tư trang thiết bị phần cứng chuyên dụng không?
Trả lời (Đại diện Ban Đổi mới và Chiến lược Hải quan): Không bắt buộc đầu tư thiết bị phần cứng độc quyền. Giai đoạn đầu tận dụng chia sẻ dữ liệu tờ khai, thông tin phương tiện qua nền tảng số sẵn có và Cổng một cửa quốc gia; doanh nghiệp chỉ cần chuẩn hóa dữ liệu XNK theo định dạng điện tử.
Góc nhìn của Hiển Hưng Logistics
Ảnh hưởng đến hàng hóa qua Móng Cái – Lạng Sơn
- Giảm điểm nghẽn vùng biên: Móng Cái (Quảng Ninh), Hữu Nghị, Tân Thanh (Lạng Sơn) là huyết mạch giao thương nông sản, thủy hải sản, linh kiện điện tử và nguyên phụ liệu gia công Việt – Trung. Cửa khẩu thông minh và điều tiết bằng dữ liệu số sẽ góp phần giải quyết tình trạng ùn ứ xe vào mùa cao điểm.
- Tối ưu chi phí logistics biên mậu: thông quan không tiếp xúc giúp phương tiện quay vòng nhanh, giảm chi phí lưu bãi, lưu xe và nguy cơ hư hỏng hàng tươi sống.
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên chuẩn bị gì?
- Số hóa hồ sơ từ sớm: chuẩn bị dữ liệu điện tử cho các loại chứng từ theo chuẩn mới; chuẩn hóa mã hàng và chứng từ xuất xứ (e-C/O).
- Tham gia Chương trình doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan để được ưu tiên trong phân luồng và hỗ trợ giải quyết vướng mắc nhanh.
- Phối hợp với đại lý hải quan am hiểu địa bàn Móng Cái, Lạng Sơn, Hải Phòng để được tư vấn chính xác về mã HS, biểu thuế theo các Hiệp định thương mại tự do và bảo đảm hồ sơ hợp lệ trước khi truyền tờ khai.
- Kiểm soát sổ sách phục vụ hậu kiểm: hoàn thiện định mức nguyên phụ liệu, chứng từ thanh toán minh bạch.
Kết luận
Diễn đàn Thuế – Hải quan 2026 khẳng định bước chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang phục vụ, lấy sự tuân thủ của doanh nghiệp và quản trị dữ liệu số làm trung tâm. Nắm bắt kịp thời các chính sách ưu đãi tài khóa và quy trình thông quan thông minh sẽ giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu giải phóng dòng tiền và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Doanh nghiệp còn vướng mắc về các quy định mới? Hãy để lại câu hỏi ở phần bình luận bên dưới, chúng tôi sẽ giải đáp trong các bài viết tiếp theo.
Căn cứ pháp lý
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025.
- Nghị quyết số 43/2026/QH16 ngày 24/8/2026 của Quốc hội.
- Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan (sửa đổi Luật số 54/2014/QH13), Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026.
- Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP ngày 07/4/2026 và Nghị quyết số 24/2026/NQ-CP ngày 29/4/2026 của Chính phủ.
- Thông tư số 84/2026/TT-BTC, 85/2026/TT-BTC, 86/2026/TT-BTC ngày 30/6/2026 của Bộ Tài chính.
Ngày cập nhật bài viết: 08/10/2026. Nguồn: tài liệu Diễn đàn Thuế – Hải quan 2026 do Tạp chí Kinh tế – Tài chính phát hành.
